Karandash

Kelimelerin Dili • 2 hafta önce

Rusça ve Türkçe arasındaki karşılıklı dil ve kültür etkileşimini ele aldığımızda üzerine konuşacağımız unsurların birçoğu “Paylaşmak”tan ziyade “Savaşmak” üzerine olacaktır. Kafkaslar ve Balkanların aksine Ruslarla olan ilişkimiz zorlu ve içine kapanık unsurlar barındırmıştır. Dil de buna dahildir. Türkçede Rusçanın etkisi çok zayıfken Rus dilinde de Türkçenin etkisi çok zayıftır.

Ancak nadir de olsa bir paylaşımdan bahsetmek isterim. Türkçe “Kurşun kalem” manasına gelen Rusça bir sözcükten bahsedeceğim: “Karandash” Rus alfabesiyle: “карандаш”

Karandash sözcüğünü incelediğimizde Türkçeden izler görüyoruz. “Kara” ve “Taş” sözcüklerinin terkibinden “Karataş” ismi türemiş ve Rusça karşılığıyla “Karandash” olmuş. Ancak bu kelime genel bir sözcükten ziyade, kalem sözcüğünün alt türlerinden olan “Kurşun kalem” için kullanılıyor.* Kara taş denmesinin sebebi ise ucundaki kurşun madeninin siyah bir taşa benzemesiyle ilişkili olsa gerek.

Rusçaya nasıl geçtiği hususunda net bir bilgiye sahip değilim ancak Kuzeydoğu Anadolu bölgemizde yaşayan halklar vasıtasıyla geçiş yaptığını düşünmekteyim. Kars, Ardahan yörelerine ait bir kullanım olabilir.

Kaynaklar
карандаш — gufo.me